اگر تصمیم گرفتهای یک سال دیگر برای رسیدن به رشته و دانشگاه موردعلاقهات تلاش کنی، احتمالاً یکی از اولین سؤالهایی که ذهنت را درگیر کرده این است که پشت کنکوریها از کی شروع کنند و چطور برای سال دوم کنکور برنامهریزی داشته باشند؟
واقعیت این است که پشت کنکور ماندن لزوماً به معنای تکرار یک سال تحصیلی دیگر نیست. اتفاقاً اگر از تجربه سال گذشته استفاده کنی، اشتباهاتت را بشناسی و روش مطالعهات را اصلاح کنی، میتوانی امسال با آمادگی بیشتری در مسیر کنکور قدم برداری. توهم زمان زیادی داشتن در میان داوطلبان پشت کنکوری شایع است و مانع شروع بهموقع و جدی برنامه ریزی برای پشت کنکوری ها میشود، طوریکه عملا مزیت زمانی خود را نسبت به داوطلبهای دوازدهم از دست میدهند تا بهطور جدی درس خواندن را شروع کنند! اما نکته مهم اینجاست که صرفاً زودتر شروع کردن تضمینکننده موفقیت نیست. یک داوطلب ممکن است از تابستان مطالعه را آغاز کند، اما به دلیل نداشتن مشاوره و برنامه ریزی مشخص، چند ماه از زمانش را هدر بدهد. در مقابل، داوطلب دیگری با شروع دیرتر و یک برنامه اصولی، بتواند عملکرد خوبی داشته باشد.
در این مقاله از رتبه برتر بررسی میکنیم بهترین زمان شروع برای پشت کنکوریها چه موقع است، از کجا باید مطالعه را آغاز کنند و چطور با یک برنامهریزی اصولی، شانس موفقیت خود را در کنکور افزایش دهند.
پشت کنکوریها از کی باید درس خواندن را شروع کنند؟
بهترین زمان برای شروع مطالعه پشت کنکوریها، بعد از استراحت کوتاه دو تا سه هفتهای و بازیابی انرژی پس از کنکور سال قبل است. بهطور معمول، تابستان فرصت مناسبی برای شروع مجدد مطالعه محسوب میشود؛ اما این به معنای آن نیست که اگر تابستان را از دست دادهای، دیگر فرصت موفقیت نداری.
برای تعیین زمان شروع، باید چند موضوع را در نظر بگیری؛ وضعیت علمی فعلی، نتیجه کنکور سال گذشته، میزان تسلط بر درسها و فاصلهای که تا کنکور پیش رو باقی مانده است.
روی هم رفته بهترین زمان شروع برای پشت کنکوریها، اولین زمانی است که میتوانند با آمادگی ذهنی و یک برنامه قابل اجرا، مطالعه منظم را آغاز کنند. منتظر رسیدن شنبه، اول ماه یا یک زمان ایدهآل نباش!
شروع مطالعه از تابستان؛ بهترین فرصت برای پشت کنکوریها
تابستان برای داوطلبانی که پشت کنکور ماندهاند، یک فرصت ارزشمند است؛ زیرا برخلاف دانشآموزان سال دوازدهم، معمولاً درگیر مدرسه و برنامههای آموزشی روزانه نیستند و میتوانند زمان بیشتری را به مطالعه اختصاص دهند.
البته پیشنهاد نمیکنیم بلافاصله بعد از کنکور، بدون استراحت و با فشار زیاد مطالعه را شروع کنی. چند هفته استراحت و فاصله گرفتن از فضای کنکور میتواند به بازیابی انرژی و کاهش خستگی کمک کند.
آیا شروع از مهر و ماههای بعد دیر است؟
خیر! اگر تابستان را از دست دادهای، نباید به این بهانه شروع مطالعه را باز هم به تعویق بیندازی. شروع از مهرماه همچنان میتواند فرصت مناسبی برای موفقیت باشد؛ البته به شرطی که برنامهریزی واقعبینانهای داشته باشی و زمان باقیمانده را بهدرستی مدیریت کنی.
برای مثال، داوطلبی که از مهر شروع میکند، نمیتواند دقیقاً همان برنامهای را اجرا کند که یک داوطلب از تابستان داشته است و دیگر نمیتوان چندین روز را به بررسی کنکور، نقاط ضعف سال قبل و مباحث پایهای اما خیلی کم سوال کنکور اختصاص داد.
اگر شروع مطالعه به آذر یا دیماه موکول شده باشد، اهمیت اولویتبندی دوچندان میشود و از همان ابتدا باید منظم و بدون سردرگمی با برنامه منسجم، پیش بروید. در این شرایط باید بهجای تلاش برای مطالعه کامل و یکسان تمام مباحث، ابتدا سراغ مباحثی بروی که با توجه به سطح علمی و زمان باقیمانده، بیشترین بازده را برایت دارند.
هر سوالی دارید، از کارشناسان ما بپرسید!
اگر برای مشاوره و برنامه ریزی یا نحوه ثبت نام در رتبه برتر، نیاز به راهنمایی دارید، کارشناسان ما آماده پاسخگویی و مشاوره رایگان به شما هستند.
پشت کنکوریها برای شروع دوباره از کجا شروع کنند؟
یکی از اشتباهات رایج داوطلبان پشت کنکوری این است که بدون بررسی عملکرد سال گذشته، دوباره از ابتدای کتابهای درسی شروع میکنند. درحالیکه تو یک بار مسیر کنکور را طی کردهای و اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت درسی و نقاط ضعف خودت داری.
بنابراین، قبل از خرید منابع جدید یا تنظیم برنامه روزانه، باید مشخص کنی چرا نتیجه سال گذشته مطابق انتظارت نبوده است.
بررسی نقاط ضعف و اشتباهات کنکور سال قبل
اولین قدم برای شروع مجدد، تحلیل عملکرد سال گذشته است. صرفاً نگاه کردن به رتبه و تراز کافی نیست؛ باید علت نتیجهای را که به دست آوردهای پیدا کنی. برای این کار بهتر است چند سؤال اساسی از خودت بپرسی:
- در کدام درسها با وجود مطالعه زیاد، درصد مناسبی کسب نکردم؟
- آیا مشکل من یادگیری مفاهیم بود یا در تستزنی و مدیریت زمان ضعف داشتم؟
- چه مباحثی را به دلیل کمبود وقت مطالعه نکردم؟
- آیا برنامه مطالعاتی من منظم بود یا مدام آن را تغییر میدادم؟
- چقدر از زمانم صرف کلاسهای آموزشی، جزوهنویسی و دوبارهخوانی میشد؟
- آیا آزمونهای آزمایشی را بهدرستی تحلیل میکردم؟
پاسخ به این سؤالات کمک میکند متوجه شوی دقیقاً چه چیزی باید در سال جدید تغییر کند.
برای مثال، اگر در درس زیستشناسی مطالب را بهخوبی مطالعه میکردی اما در آزمون نمیتوانستی به سؤالات ترکیبی پاسخ بدهی، احتمالاً مشکل اصلی تو کمبود تستهای مفهومی و ترکیبی یا ضعف در مرور بوده است؛ نه لزوماً نیاز به شرکت در کلاس جدید. در مقابل، اگر در درس ریاضی حتی در سؤالات ساده نیز مشکل داشتی، شاید لازم باشد بخشی از زمانت را به آموزش مجدد مباحث پایه اختصاص دهی و روش درس خواندن با کلاسهای آنلاین و منابع جدید را برای یادگیری بهتر، عوض کنی.
تعیین درسها و مباحث اولویتدار
بعد از شناسایی نقاط ضعف، باید مباحث درسی را اولویتبندی کنی. قرار نیست تمام فصلها و درسها را با یک میزان زمان و انرژی مطالعه کنی.
بهطور کلی، بهتر است مباحث را در سه گروه قرار دهی:
| اولویت | وضعیت مباحث | روش پیشنهادی |
| اول | مباحث مهم و دارای ضعف جدی | آموزش مجدد و تست آموزشی |
| دوم | مباحثی که قبلاً مطالعه شدهاند اما تسلط کافی نداری | مرور هدفمند و تست تثبیتی |
| سوم | مباحثی که بر آنها تسلط خوبی داری | مرور دورهای و تست زماندار |
البته این تقسیمبندی باید متناسب با شرایط هر داوطلب انجام شود. ممکن است یک مبحث برای داوطلبی بسیار زمانبر و دشوار باشد، اما برای داوطلب دیگری با چند جلسه مرور و تستزنی قابل جمعبندی باشد.
در برنامه ریزی برای پشت کنکوری ها باید علاوه بر وضعیت علمی، زمان موردنیاز برای یادگیری هر مبحث و اهمیت آن در آزمون را نیز در نظر گرفت.
انتخاب منابع و روش مطالعه مناسب
یکی دیگر از تصمیمهای مهم در شروع سال دوم، انتخاب منابع است. بسیاری از پشت کنکوریها تصور میکنند چون سال گذشته نتیجه مطلوبی نگرفتهاند، باید تمام کتابهای تست، جزوهها و منابع آموزشی خود را تغییر دهند، اما این کار همیشه تصمیم درستی نیست.
اگر منبعی را در سال گذشته بهخوبی مطالعه کردهای و با درسنامه و پاسخنامه آن ارتباط خوبی داشتهای، لزوماً نیازی به تغییر آن نداری. بهتر است ابتدا مشخص کنی مشکل از منبع بوده یا نحوه استفاده از آن. برای انتخاب منابع جدید این موارد را در نظر بگیر:
- برای درسهایی که پایه ضعیفی داری، منبعی با آموزش قابلفهم و درسنامه مناسب انتخاب کن.
- اگر مفاهیم را بلدی اما در تستزنی مشکل داری، بیشتر روی منابع تستی و تحلیل پاسخها تمرکز کن.
- از خرید چند کتاب مشابه برای یک درس خودداری کن.
- تغییرات احتمالی کتابهای درسی و منابع آزمون سال جدید را بررسی کن.
- منابعی را انتخاب کن که فرصت کافی برای مطالعه و مرور آنها داشته باشی.
- به خاطر داشته باش که هدف تو در سال دوم، جمعآوری تعداد بیشتری کتاب و جزوه نیست؛ بلکه باید بتوانی از منابع محدودتر، نتیجه بهتری بگیری.
کسانی که چند سال از کنکور فاصله گرفتهاند، چطور شروع کنند؟
همه داوطلبان پشت کنکوری شرایط یکسانی ندارند. بعضیها فقط یک سال از کنکور فاصله گرفتهاند و هنوز مطالب درسی را تا حدودی به خاطر دارند؛ اما گروهی دیگر ممکن است دو یا چند سال از فضای درس و آزمون دور بوده باشند.
اگر چند سال از کنکور فاصله گرفتهای، نباید انتظار داشته باشی از همان ابتدا بتوانی با حجم مطالعه یک داوطلب آماده و باتجربه پیش بروی. برای شروع، این چند نکته را در نظر داشته باش:
۱. ابتدا سطح علمی خودت را ارزیابی کن. بهتر است از هر درس چند آزمون تعیین سطح یا مجموعه تست استاندارد حل کنی تا مشخص شود چقدر از مطالب را به خاطر داری. صرفاً آشنایی با یک مبحث به معنای تسلط بر آن نیست.
۲. از مباحث پایه و پیشنیاز شروع کن. اگر در مباحث پایه ضعف داری، بهتر است قبل از ورود به مباحث دشوارتر، این ضعفها را برطرف کنی. برای مثال، ضعف در مباحث پایه ریاضی میتواند یادگیری بسیاری از فصلهای بعدی را دشوار کند.
۳. مطالعه را بهتدریج افزایش بده. اگر مدت زیادی درس نخواندهای، شروع با ۱۰ ساعت مطالعه در روز احتمالاً باعث خستگی و بیانگیزگی میشود. ابتدا چند ساعت مطالعه مفید و منظم داشته باش و بهمرور زمان آن را افزایش بده.
۴. روش مطالعه متناسب با شرایطت انتخاب کن. ممکن است لازم باشد در بعضی درسها از فیلم آموزشی یا کلاس استفاده کنی و در درسهای دیگر با کتاب درسی و تستزنی پیش بروی.
نکته مهم این است که اگر چند سال از کنکور فاصله گرفتهای، نباید خودت را با داوطلبانی مقایسه کنی که از سال قبل مطالعه منظم داشتهاند. مسیر تو باید بر اساس سطح علمی فعلی و زمان مورد نیازت برای یادگیری طراحی شود.
برنامهریزی درسی برای پشت کنکوریها چگونه باید باشد؟
مطمئنا برنامه مورد نیاز برای یک داوطلب پشت کنکوری تجربی، با برنامه ریزی دوازدهم تجربی متفاوت است و یکی از مهمترین تفاوتهای سال دوم کنکور با سال دوازدهم این است که معمولاً زمان آزاد بیشتری در اختیار داری؛ اما همین موضوع میتواند به یک چالش تبدیل شود. وقتی مدرسه و برنامه آموزشی مشخصی وجود ندارد، مسئولیت مدیریت تمام ساعات روز بر عهده خودت است. اگر برنامه مشخصی نداشته باشی، ممکن است ساعتهای زیادی را پشت میز بگذرانی، اما پیشرفت درسی قابلتوجهی نداشته باشی.
برنامهریزی درسی برای پشت کنکوریها باید بهگونهای باشد که علاوه بر پوشش مباحث جدید، فرصت کافی برای مرور، تستزنی، شرکت در آزمونهای آزمایشی و آمادگی برای امتحانات نهایی نیز وجود داشته باشد.
اصول برنامهریزی پشت کنکوریها
برای داشتن یک برنامه مطالعاتی مؤثر، رعایت چند اصل ضروری است:
۱. برنامه را بر اساس وضعیت واقعی خودت تنظیم کن.
برنامه یک داوطلب با پایه قوی نباید مشابه برنامه فردی باشد که در چند درس نیاز به آموزش مجدد دارد. به همین خاطر به دنبال برنامه ریزی داوطلبهایی که سال گذشته به موفقیت دست یافتند نباشید، چراکه برنامه هر شخص متناسب با شرایط وی باید چیده شود.
۲. برنامه هفتگی داشته باش، نه صرفاً برنامه روزانه.
بهتر است ابتدا مشخص کنی در طول هفته چه مباحثی باید مطالعه شوند و سپس آنها را بین روزهای مختلف تقسیم کنی. این کار باعث میشود اگر یک روز از برنامه عقب افتادی، بتوانی با مدیریت روزهای بعد آن را جبران کنی.
۳. برنامه را با آزمونهای آزمایشی هماهنگ کن.
شرکت در آزمون آزمایشی زمانی مفید است که برنامه مطالعه، مرور و تحلیل آزمون نیز با آن هماهنگ باشد. صرفاً حضور در جلسه آزمون و مشاهده تراز، تأثیر چندانی در پیشرفت تحصیلی ندارد.
۴. برای امتحانات نهایی نیز زمان مشخصی در نظر بگیر.
با توجه به تأثیر سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاه، نباید تمام برنامه را صرفاً بر اساس تستزنی و کنکور تنظیم کنی. در صورت بالا نبودن معدل و نیاز به ترمیم معدل، بایستی برنامه ریزی دقیقی برای موفقیت در امتحانات نهایی داشته باشید.
در واقع، یک برنامه ریزی پشت کنکوری ها باید هم مسیر کلی سال را مشخص کند و هم امکان تغییر و اصلاح بر اساس عملکرد واقعی داوطلب را داشته باشد.
نمونه برنامه روزانه برای پشت کنکوریها
برای اینکه تصویر واضحتری از نحوه تقسیم ساعات مطالعه داشته باشی، در جدول زیر یک نمونه برنامه روزانه آوردهایم. این برنامه صرفاً یک الگو برای داوطلبی است که به آمادگی نسبی رسیده و میتواند حدود ۸ ساعت مطالعه مفید داشته باشد؛ بنابراین نباید بدون توجه به شرایط فردی، آن را عیناً اجرا کنی.

نکته مهم این است که برنامه روزانه باید در کنار برنامه هفتگی معنا پیدا کند. برای مثال، لازم نیست هر روز تمام درسها را مطالعه کنی؛ بلکه باید با توجه به حجم مطالب، اهمیت هر درس و نقاط ضعف خودت، زمان مناسبی به آنها اختصاص بدهی.
پشت کنکوریها روزانه چند ساعت درس بخوانند؟
یکی از پرتکرارترین سؤالهای داوطلبان این است که برای موفقیت در سال دوم کنکور، چند ساعت مطالعه در روز لازم است؟
اکثریت داوطلبهای پشت کنکوری را دانش آموزان گروه تجربی تشکیل میدهند که به علت رقابت بالا برای رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و یا حتی پیراپزشکیها، موفق به قبولی در رشتههای مورد نظر خود نشدهاند و باید در نظر داشت که حتی با وجود داشتن زمان زیاد در سال بعد، باز هم همچنان کار سختی برای کسب رتبهی بهتر خواهید داشت. ما در زمینه مشاوره تحصیلی و انتخاب رشته با داوطلبهای متعددی سر و کار داشتهایم که سال دوم موفق نشدند رتبه بهتری از سال اول بهدست بیاورند. بنابراین باید حواستون باشه که از همان ابتدا با جدیت و ساعت مطالعه کافی شروع کنید. برنامه ریزی برای پشت کنکوری های تجربی نیازمند دقت کافی برای بالا بردن درصدها و البته تلاش و پایبندی کامل داره تا به نتیجه خوب برسه.
در مورد ساعات مطالعه، پاسخ مشخص و یکسانی برای همه وجود ندارد. ساعات مطالعه به پایه علمی، رشته تحصیلی، میزان تسلط بر مباحث، سرعت یادگیری و هدف داوطلب بستگی دارد. اگر انرژی کافی دارید، میتوانید از همان ابتدا با حدود ۸ تا ۱۰ ساعت شروع کنید و منسجم بخوانید و پس از مدتی حتی یکی دو ساعت هم بیشتر کنید؛ اما اگر اینطور نیست، شروع با 5-6 ساعت هم میتواند مناسب باشد و رفته رفته آن را باید به 9-10 ساعت برسانید.
فقط در نظر داشته باش ساعت مطالعه مفید را ثبت کن، نه صرفاً مدت زمانی که پشت میز نشستهای و فراموش نکن که هدف، بیشترین ساعت مطالعه نیست؛ هدف، بیشترین میزان یادگیری و تسلط در زمان در دسترس است.
اشتباهات رایج پشت کنکوریها در سال دوم
بعضی از داوطلبان با وجود داشتن زمان کافی و انگیزه اولیه، در سال دوم نیز به نتیجه مطلوب نمیرسند. دلیل این موضوع همیشه ضعف علمی نیست؛ گاهی اشتباهات رفتاری و مطالعاتی باعث میشوند بخش زیادی از فرصت موجود از دست برود. مهمترین اشتباهاتی که باید از آنها دوری کنی عبارتاند از:
- شروع با ساعت مطالعه غیرواقعی و ایدهآلگرایی زیاد که معمولاً بعد از مدتی باعث خستگی و افت عملکرد میشود.
- تکرار دقیق برنامه سال گذشته؛ تکرار همان برنامه، روش مطالعه و منابع، با فشار و ساعت مطالعه بیشتر، الزاماً نتیجه متفاوتی ایجاد نمیکند.
- داشتن چندین کتاب تست و جزوه مختلف به معنای آمادگی بیشتر نیست. بهتر است یک منبع مناسب را بهخوبی مطالعه و تحلیل کنی تا اینکه چندین منبع را نیمهکاره رها کنی.
- در سال دوم باید از همان مراحل ابتدایی مطالعه، تستزنی را جدی بگیری. تستها کمک میکنند متوجه شوی کدام مطالب را واقعاً یاد گرفتهای و در چه بخشهایی هنوز مشکل داری.
- تغییر مداوم منابع و برنامه؛ هر بار که در یک آزمون نتیجه خوبی نمیگیری، نباید به فکر تعویض کتاب یا تغییر کامل برنامه باشی. ابتدا علت مشکل را بررسی کن.
- نداشتن برنامه برای استراحت و تفریح؛ پشت کنکور ماندن یک مسیر طولانی است. اگر از همان ابتدا تمام فعالیتهای غیردرسی را حذف کنی، ممکن است در ماههای پایانی با خستگی و افت انگیزه مواجه شوی.
- شرکت در کلاس بدون نیاز واقعی؛ کلاس آموزشی زمانی مفید است که یک مشکل مشخص را برطرف کند. شرکت در کلاسهای حضوری یا آنلاین متعدد ممکن است فرصت مطالعه و تستزنی مستقل را از تو بگیرد.
آیا پشت کنکوریها به مشاور و برنامهریز تحصیلی نیاز دارند؟
داشتن برنامه مطالعاتی برای تمام داوطلبان اهمیت دارد؛ اما پشت کنکوریها به دلیل شرایط متفاوتی که دارند، معمولاً بیشتر از دانشآموزان سال دوازدهم به مدیریت و نظارت بر عملکردشان نیاز پیدا میکنند.
در سال دوم، دیگر مسئله فقط یادگیری مطالب درسی نیست؛ بلکه باید بتوانی اشتباهات گذشته را اصلاح کنی، مباحث را اولویتبندی کنی، برای آزمونها آماده شوی و در طول یک سال تحصیلی طولانی، روند مطالعاتی خودت را حفظ کنی. در چنین شرایطی، کمک گرفتن از یک مشاور تحصیلی باتجربه میتواند مزایای مختلفی بهخصوص در زمینه مدیریت زمان و حفظ انگیزه داشته باشد. اگر نیاز به مشاوره و برنامهریزی دارید، میتوانید بر حسب شرایط خود، در یکی از سه طرح مشاوره ما برای داوطلبهای کنکوری شرکت کنید.
طرح نخبگان کنکوریها
برای پیگیری کاملتر و اختصاصی- ✓برنامهریزی شخصیسازیشده
- ✓مشاور اختصاصی رتبه برتر متناسب با رشته
- ✓پیگیری مستمر و گزارش کار روزانه
- ✓هفتهای دو جلسه تماس تلفنی مشاورهای
- ✓آزمونهای آنلاین مبحثی
- ✓امکان تماس با والدین
- ✓امکان رفع اشکال درسی
طرح اوج کنکوریها
برای برنامهریزی و مشاوره حرفهای- ✓برنامهریزی شخصیسازیشده
- ✓مشاور اختصاصی رتبه برتر متناسب با رشته
- ✓گزارش کار روزانه
- ✓هفتهای یک جلسه تماس تلفنی مشاورهای
- ✓آزمونهای آنلاین مبحثی
- ✓امکان تماس با والدین
طرح هدف کنکوریها
برای شروعی هدفمند و اقتصادی- ✓برنامهریزی شخصیسازیشده
- ✓مشاور اختصاصی رشته
- ✓گزارش کار روزانه
- ✓هر دو هفته یک جلسه تماس تلفنی مشاورهای
- ✓آزمونهای آنلاین مبحثی
جمعبندی
اگر تصمیم گرفتهای یک سال دیگر برای کنکور تلاش کنی، بهتر است پس از استراحت کافی، مطالعه را از تابستان آغاز کنی تا فرصت بیشتری برای جبران ضعفها و آمادگی در آزمون داشته باشی. بااینحال، اگر تابستان را از دست دادهای، شروع از مهر یا ماههای بعد نیز میتواند نتیجهبخش باشد؛ به شرطی که برنامهای متناسب با زمان باقیمانده داشته باشی.
مهمتر از زمان شروع، این است که امسال اشتباهات سال گذشته را تکرار نکنی. ابتدا وضعیت درسی خودت را بررسی کن، مباحث را اولویتبندی کن و سپس با یک برنامه مطالعاتی منظم، یادگیری، تستزنی و مرور را پیش ببر. در نهایت، برنامه ریزی برای پشت کنکوری ها زمانی اثربخش خواهد بود که بر اساس شرایط واقعی داوطلب طراحی شود و در طول سال نیز متناسب با عملکرد او اصلاح شود.